Çarşamba sabahı. Büronun elektronik tebligat kutusunda yeni bir evrak var. Gerekçeli karar gelmiş. Stajyer takvime "istinaf süresi bugün başladı" diye not düşüyor.
Not yanlış. Süre o gün başlamadı. Asıl soru da sürenin ne zaman başladığı değil, ne zaman bittiği.
Süre tebliğle başlar
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 91. maddesi açıktır. Süreler taraflara tebliğ tarihinden ya da kanunda öngörülen hâllerde tefhim tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu yüzden ilk iş tebliğ tarihini doğru bulmaktır.
Tefhim, kararın duruşmada taraflara sözlü olarak bildirilmesidir. Kanun bir süreyi tefhime bağlamışsa süre duruşma günü başlar. Bağlamamışsa evrakın size tebliğini beklemek gerekir. Hangi sürenin neye bağlı olduğu ilgili maddede yazar.
Süreyi kanun mu koyar, hâkim mi
HMK'nın 90. maddesine göre süreler ya kanunda belirtilir ya da hâkim tarafından tespit edilir. Hâkim kanundaki süreleri kanunun izin verdiği istisnalar dışında artıramaz ve eksiltemez. Kendi verdiği süreleri ise haklı sebeple değiştirebilir.
Bu ayrım hesapta önemlidir. Kanundan gelen süre kaçırılırsa o işlem çoğu zaman artık yapılamaz. Hâkimin verdiği sürede ise süre bitmeden gerekçeli bir uzatma talebi mümkündür.
Elektronik tebligatta beşinci gün kuralı
Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesine göre baro levhasına yazılı avukatlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Aynı madde tebliğin ne zaman yapılmış sayılacağını da söyler.
"Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır."
Maddenin ölçüsü evrakın adresinize ulaştığı tarihtir.
Bir örnekle bakalım. Evrak 5 Mart 2025 Çarşamba günü adresinize ulaştı. İzleyen beşinci gün 10 Mart 2025 Pazartesi'dir. Tebliğ 10 Mart'ın sonunda yapılmış sayılır. Süre bu tarihten işlemeye başlar.
Kâğıt tebligatta ne değişir
Fiziki tebligatta tebliğ, evrakın muhataba ya da kanunda sayılan kişilere teslim edildiği tarihte yapılır. Muhatap adreste bulunamazsa Tebligat Kanunu'nun 21. maddesi devreye girer. Bu durumda ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır.
Gün olarak belirlenen süre
HMK'nın 92. maddesine göre süre gün olarak belirlenmişse tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz. Süre son günün tatil saatinde biter.
On günlük bir süre düşünün. Tebliğ 10 Mart'ta yapıldıysa sayım 11 Mart'tan başlar. Onuncu gün 20 Mart'tır ve süre o günün tatil saatinde biter.
Hafta ve ay olarak belirlenen süre
Aynı madde hafta ya da ay olarak belirlenen süreler için başka bir yol çizer. Süre, son haftada ya da son ayda başladığı güne karşılık gelen günün tatil saatinde biter.
Uygulamada en sık karşılaşılan süreler bu türdendir. Cevap dilekçesi süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK 127). İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır (HMK 345). Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK 361).
Cevap dilekçesi için kanun bir kapı daha açar. Cevabı iki haftada hazırlamak çok zor ya da imkânsızsa davalı bu süre içinde mahkemeye başvurabilir. Mahkeme bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir (HMK 127). Başvurunun iki haftalık süre dolmadan yapılması şarttır.
Ay olarak belirlenen sürede bir ayrıntıya dikkat edin. Sürenin bittiği ayda başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa süre o ayın son günü tatil saatinde biter (HMK 92). Örneğin 31 Ocak 2025'te başlayan bir aylık süre Şubat'ta 31. gün olmadığı için 28 Şubat 2025'te biter.
Örneğe dönelim. Gerekçeli karar 10 Mart 2025 Pazartesi günü tebliğ edilmiş sayıldı. İki haftalık istinaf süresi iki hafta sonraki Pazartesi, yani 24 Mart 2025'te tatil saatinde biter.
Adım | Date |
|---|---|
Evrak elektronik adrese ulaştı | 5 Mart 2025 Çarşamba |
Tebliğ yapılmış sayıldı (beşinci günün sonu) | 10 Mart 2025 Pazartesi |
İki haftalık süre bitti | 24 Mart 2025 Pazartesi |
Son gün tatile rastlarsa
HMK'nın 93. maddesine göre resmî tatil günleri süreye dahildir. Ama sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter. Bayrama denk gelen son günlerde bu kural sık sık önem kazanır.
Adli tatilin etkisi
Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer (HMK 102). Adli tatile tabi işlerde süre tatile rastlarsa ayrıca karar gerekmeden tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK 104).
Örneğin süre 25 Temmuz'da bitecekse tatilin bittiği 31 Ağustos'tan itibaren bir hafta eklenir. Süre 7 Eylül'de sona erer.
Uzayan sürenin son günü de resmî tatile denk gelebilir. O zaman HMK'nın 93. maddesi ayrıca uygulanır ve süre tatili izleyen ilk iş günü biter. Bu yüzden uzatılmış son günün takvimde hangi güne denk geldiğine de bakın.
Her iş bu kurala girmez. HMK'nın 103. maddesinde sayılan işler adli tatilde de görülür. Nafaka davaları ve işçilerin iş sözleşmesinden doğan davaları bunlara örnektir. Bu işlerde uzatma yoktur.
Sık yapılan hatalar
Tebliğ gününü sürenin ilk günü saymak
Elektronik tebligatta evrakın açıldığı günü esas almak
Adli tatilde görülen işlerde de süreyi uzamış saymak
Son günün resmî tatile denk geldiğini gözden kaçırmak
Hesabı sisteme bırakmak
Bu hesap her dosyada, her tebligatta yeniden yapılır. Bir tanesi kaçarsa sonucu ağır olur. CALLAII Hukuk'ta süre tebligat tarihinden hesaplanır. Görev ve takvim kaydı kendiliğinden açılır.
Görev panosu. Celseden ve süreden doğan işler kimin üzerinde olduğuyla birlikte tek ekranda görünür.
Süre, tarih ve tutar sistem tarafından hesaplanır. Yapay zeka yorumlar ama hesaplamaz. Ayrıntısı büro yönetimi sayfasında.
Bu yazı genel bilgi içindir. Özel kanunlardaki farklı süre ve başlangıç kurallarını her dosyada ayrıca kontrol edin.
